Tuesday, August 27, 2013

‘अनिल क्लासेस’


(सौजन्य:- संतोष दरेकर)
--------------------------------------------------------------------------------------------


झंप्याला मान वर करुनच ती इमारत पाहावी लागली. दोन बुरुज असणारी, एखाद्या गढीसारखी किंवा गडकोटासारखी असणारी ती भव्य इमारत. झंप्यानं अशी इमारत एक तर ट्रेकिंगला गेल्यावर किल्ल्यांवर किंवा लहानपणी दिवाळीच्या सुट्टीत मातीचा किल्ला बनवताना तयार केली होती. त्या इमारतीवर भगवाही फडकत होता. झंप्याला एकदम छत्रपती शिवाजी महाराजांची आठवण आली आणि मनातल्या मनात त्यानं महाराजांना मानाचा मुजरा करत किल्ल्यासारख्या दिसणाऱ्या त्या इमारतीमध्ये प्रवेश केला.

एवढ्या मोठ्या किल्ल्यासारख्या इमारतीत काहीतरी ऐतिहासिक असेल अशीच झंप्याची भ्रामक कल्पना. पण त्या भव्य दरवाजावर ‘अनिल क्लासेस’ अशी भव्य पाटी सुवर्णअक्षरांनी झळकत होती. त्यामुळे उत्सुकता आणखीनंच चाळवली होती. झंप्यानं आत पाऊल टाकलं. जागोजागी शिवाजी महाराजांच्या तसबिरी आणि पुतळे विराजमान होते. पण त्यातही विठ्ठलाला मानाचं आणि विशेष स्थान होतं. धिप्पाड आणि राकट वाटणारा कर्मचारी वर्ग, जणू सैनिकांसारखेच भासत होते. 

उगाचच घुटमळणाऱ्या झंप्याला एकानं चांगलंच झापलं. ‘ ए! xxxx ’ उंडारायला आलास काय इथे?

झंप्याला आपलं स्वागत एवढ्या कमालीच्या कोमल वाणीनं होईल अशी अपेक्षाच नव्हती. 

‘
नाही म्हटलं, तुमचा हा अनिल क्लासेस काय आहे याची चौकशी करायची होती’.

अनिल नाव ऐकल्यावर मात्र समोरच्याची बोबडीच वळली. त्यानं झंप्याचं एकदम जोरदार स्वागत केलं. बसायला खुर्ची दिली आणि सोबतच थंडगार शितपेयही मागवलं. एकंदरच अनिल नावाची मोठी दहशत होती तर...

‘
नुकताच सुरु केला आहे आम्ही हा अनिल क्लास. तुम्हांला घ्यायचं आहे का अॅडमिशन?’.

‘
पण क्लासचं नाव अनिलच का ठेवलं हो?’ झंप्याचा पुढचा प्रश्न.

‘
काय आहे आमच्या मालकांच्या नावावरुन ठेवलं आहे. अलंकारिक भाषेत निर्लज्जपणे लज्जास्पद टीका कशी करायची. आता एवढा मोठा फुलफॉर्म लक्षात ठेवायचा म्हणजे वांदेच की! म्हणून अनिल क्लासेस असा शॉर्टफॉर्म केला आहे. राजकीय वर्तुळात सध्या प्रचंड चलती आहे. मोठं नाव कमावलं आहे आमच्या मालकांनी आणि क्लासेसनंसुद्धा. म्हणजे आता तर कदम-कदमवर आमच्या शाखा आहेत’. गर्व से कहो हम हिंदू है या चालीवर त्यानं हे वाक्य फेकलं.


हे सांगताना त्याच्या डोळ्यांत अभिमान दाटून आला होता. हातातल्या रत्नजडित सोन्याच्या अंगठीचा मुका घेत त्यानं डोळे मिटले आणि साक्षात त्याच्या डोळ्यांसमोर छोटे साहेबच अवतरले. 

‘
आमच्या छोट्या साहेबांची कृपा. छोट्या साहेबांनी आमच्या मालकांना पाठिशी घातलं. सुसंस्कृतपणाचं प्रशस्तीपत्रक दिलं. पुढे व्हा आणि तमाम माता-भगिणींना अभिमान वाटेल असं कार्य यापुढेही करत राहा असा प्रेमळ आशिर्वादही दिला होता. म्हणूनच अनिल क्लासेस काढण्याचं बळ मिळालं. त्या जाहीर समारंभात छोट्या साहेबांनी किती जणांना आपल्या शिंगावर घेतलं. पण आपल्या मालकांच्या पाठिशी छोटे साहेब ठामपणे उभे राहिले होते.’

छोट्या साहेबांच्या उपकारांच्या आठवणींनी अनिल क्लासेसच्या त्या सैनिकाला गहिवरुन आलं. हवेतल्या हवेत त्यानं पुन्हा हात जोडले. त्याचवेळेला अचानक समोरच्या विठ्ठलाच्या तसबिरीला चष्मा आणि पांढरी दाढी असल्याचा भास झाला. विठ्ठलाची नेहमीची लोभस मुद्रा कठोर झाली होती आणि डोळे तांबुसल्यासारखे उग्र झाले होते. त्या भासाने तो सैनिक मात्र चांगलाच चपापला. झंप्यासाठी ते नवलंच होतं. 

‘
अहो पण या क्लासेसमध्ये शिकवणार तरी काय? काय उपयोग आहे, ते तरी सांगा. तुमच्याच शेजारी ते नवनिर्माण क्लासेसही आहेत.’ नवनिर्माण नावं ऐकलं आणि त्या समोरच्या माणसानं झंप्यावर तुच्छतेचा एक कटाक्ष टाकला. 

‘
नवनिर्माणच्याही म्हणे कदम-कदमवर शाखा आहेत.’ झंप्यानं भोळसटपणाने म्हटलेल्या या वाक्यावर तो समोरचा माणूस पोट धरून हसत सुटला. 

‘
अहो कसलं आलंय नवनिर्माण? साधी टीका करतानाही त्यांच्याकडे नवीन कल्पना नाही. नवनिर्माणवाल्यांनी त्यादिवशी प्रतिस्पर्धी काटेकर क्लासेसवाल्यांना बांगड्यांच्या आहेर दिला आणि स्वत:च टीकेचे धनी बनले. पण एवढ्या बांगड्या पाठवल्याचा काटेकर क्लासेसना चांगलाच फायदा झाला. श्रावणात आपल्या युवती शाखांना काय द्यायचं हा प्रश्नच होता त्यांच्यासमोर, बांगड्या पाठवून नवनिर्माणवाल्यांच्या प्रश्न सुटला नाही, पण काटेकरांच्या युवती शाखेचा प्रश्न चुटकीसरशी सुटला’. छद्मीपणानं हसतं त्यानं सगळा वृत्तांत कथन केला.

‘
त्यापेक्षा आमच्या मालकांचं बघा. समोरच्या व्यक्तीची चुटकीसरशी आणि तेही अलंकारीक भाषेतल्या कोमल वाणीत उतरवण्याची धमक आमच्या मालकांमध्ये आहे. आता काटेकरांचं नाव निघालं आहेच म्हणून सांगतो.’

‘
ते काटेकर म्हणजे घड्याळवाले का हो?’ झंप्यानं आपली ‘लघु’शंका विचारली.

‘
हो तेच ते’ समोरच्या माणसानं होकारार्थी मान हलवली. 

‘
अहो काय सांगू. काटेकर क्लासेसच्या धाकल्या मालकांनी शिवाम्बू हा अलंकारिक शब्द वापरायचा सोडून कोणता तो लाजिरवाणा शब्द उच्चारला आणि राज्यभर एकच गहजब झाला. त्यांच्या थोरल्या मालकांची मानही शरमेनं खाली गेली म्हणे’. पुन्हा त्या माणसाच्या चेहऱ्यावर छद्मी हसू होतं. 

‘
पण आमचे मालक, लय भारी. लिंगभेद न करता समोरच्याची उतरवात. म्हणूनच आमच्या छोट्या साहेबांनी काय कोडकौतूक केलं सांगू. अखिल कुटुंबवत्सल, सुसंस्कृत, वाचा पंडित अशा उपाध्याच देऊन त्यांना प्रशस्तीपत्रकही दिलं.’ पुन्हा एकदा त्यानं आपल्या मालकांबरोबरच छोट्या साहेबांनाही दंडवत घातला.

झंप्याला मात्र अखिलऐवजी कुटुंबवत्सल अनिल आणि वाचा पंडित ऐवजी वाचाळ असं काहीसं उगाचच ऐकल्यासारखं वाटलं. झंप्याची ती तंद्री मोडून काढत समोरच्या माणसानं आपली कॅसेट सुरुच ठेवली.

‘
आमचे साहेब वस्त्रहरणकारही आहेत म्हटलं. जागच्या जागी वस्त्रहरण करण्यात एक्सपर्ट’

‘
म्हणजे महाभारतातल्या भरसभेत द्रौपदीची वस्त्रं फेडणारा दु:शासनच म्हणायचा!’ झंप्याच्या भोळसटपणाचा म्हणजे कहरच होता. आपल्या मालकांना द्रौपदीची वस्त्रं फेडणारा दु:शासन म्हटल्याचं ऐकताच आजूबाजूच्या टेबलांवरच्या पाच-सहा मुठी आवळल्या गेल्या. मनगटं फुरफुरली. झंप्याला मात्र रत्नजडीत सोन्यानं मढवलेल्या अंगठ्यांनी भरलेल्या मुठी आणि मनगटावरच्या सोनसाखळ्या दिसत होत्या.

नवीन क्लासमध्ये आलेलं पहिलं गिऱ्हाईक आणि मतदानाच्या अगोदर सामान्य मतदार यांना नेहमीच राजासारखं वागवलं जातं. एकदा का क्लासमध्ये अॅडमिशन घेतलं किंवा मतदानानंतर निवडून आलं की क्लासमालक आणि राज्यकर्तेच खरे राजे होतात. गिऱ्हाईकाला आणि मतदाराला वाऱ्यावर सोडलं जातं. मग त्यांना दिलेली आश्वासनं खड्ड्यात गेली तरी काहीच फरक पडत नाही. एवढं समजायला झंप्या तेवढा हुशार होता. त्यामुळे त्या समोरच्या माणसानं त्या उठलेल्या मुठींना शांत केलं.

‘
बघा आमच्या मालकांना दु:शासन म्हटल्यावर आमच्या स्टाफच्या सहनशक्तीचा कसा अंत झाला. तसंच समोरच्याचं वस्त्रहरणं करायचं असेल तर तुमच्याही सहनशक्तीचा अंत झाला आहे असं तुम्हांला प्रकर्षानं वाटलं पाहिजे. तुम्ही अजिबात संयमी असता कामा नये. एकदा का तुमची सहनशक्ती संपली की भाषेचा वापर करताना कोणाचीही चाड किंवा मर्यादा बाळगण्याचीही गरज नाही. समोर स्त्री असो किंवा पुरुष. वस्त्रहरणाच्या बाबतीत सगळे एकाच पातळीत. मग बघाना, साधं एखाद्या सुरक्षारक्षकानं जरी तुमचं ओळखपत्र मागितलं तरी तुमच्या सहनशक्तीचा अंत व्हायला हवा.’

झंप्या मात्र सहनशक्तीचा अंत यावर विचार करत होता. गेल्या कित्येक वर्षात झंप्यासारख्या सामान्य मराठी मतदारांनी ओळीनं मुंबई महापालिकेवर भगवा फडकवला होता. पण सोयीसुविधांच्या बाबतीत मुंबईकरांची झोळी फाटकीच होती. ठिगळ मारलेली. 

खड्ड्यांची चाळण झालेल्या रस्त्यांतून प्रवास करताना जीव मेटाकुटीला आला होता. स्लीप डिस्कसारख्या व्याधी वाढल्या होत्या. कंबरदुखी, पाठदुखी तर नित्याचीच होती. खड्ड्यांत पडून सामान्य मतदारांना आपले प्राणही गमवावे लागले होते. पावसानं जोरदार हजेरी लावली की आंतरराष्ट्रीय शहर म्हणून मिरवणाऱ्या मुंबईची वाहतूक ठप्प होत होती. गटारांच्या घाण पाण्यातून कशीबशी वाट काढावी लागत होती. फुटपाथवरच्या अतिक्रमणांनी तर रस्त्यानं नीट चालायचीही सोय राहिली नव्हती. महापालिका रुग्णालयांत रुग्णांची अवस्था बिकट होती. झोपडपट्टीवासियांनी मोफत घरं या ऐतिहासिक घोषणेनंतर तर मुंबईत झोपडपट्ट्यांची संख्या प्रचंड प्रमाणात वाढली होती. 

मुलभूत यंत्रणा आणि सुविधांवर त्यामुळे प्रचंड त्राण पडला होता. एकीकडे झोपडपट्टीवासियांना फुकट घरं देताना दुसरीकडे मराठी माणसांच्या जुन्या चाळींच्या पुनर्विकासाचा प्रश्न मात्र सुटला नव्हता. ज्या मराठी मतदारांनी भरभरुन मतं देत महापालिकेवर भगवा फडकवला तोच मराठी माणूस मुंबईबाहेर फेकला जात होता. ‘करुन दाखवलं’च्या नावाखाली फसवणूक झाली होती. पण एवढं होऊनही मुंबईकरांच्या सहनशक्तीचा मात्र कधीच उद्रेक झाला नव्हता. पण फक्त सुरक्षारक्षकानं ओळखपत्र विचारलं तर सहनशक्तीचा अंत कसा होतो हे मात्र झंप्याच्या कल्पनेपलिकडचं होतं. आता खरं तर झंप्याच्या सहनशक्तीचा अंत झाला होता. 

समोरच्या भिंतीवरचा विठ्ठल मात्र कटेवर हात घेऊनच उभा होता. आता मी काहीच करु शकत नाही असंच बहुदा त्याला सांगायचं होतं. त्यामुळे विठ्ठलाकडे गाऱ्हाणं घालण्यात काहीच अर्थ नव्हता. अनिल क्लासेसचा माणूस झंप्याला काहीतरी सांगत होता. पण झंप्या तडक उठला. बस स्टॉपवर आला. बेस्टची बस पकडण्याचा प्रयत्न केला, पण बेस्टच्या बसचालकांच्या अंगात मुजोरी भिनलेली. कशीतरी धावतपळत त्यानं बस पकडली. 

मास्तरांनी विचारलं तेव्हा झंप्या तावातावानं म्हणाला, ‘एक कलानगर!’….

Sunday, August 11, 2013

‘घे भरारी’


पावसाची नुकतीच जोरदार सर येऊन गेलेली. दादरच्या व्यस्त रेल्वे स्थानकाबाहेरच्या मार्केटमध्ये नेहमीचीच गर्दी ओसंडून वाहत असलेली. शेजारच्याच मामा काणे हॉटेलमधून गरमागरम थालीपिठं आणि बटाटावड्याचा खमंग सुवास नाकातून थेट जिभेवर रेंगाळणारा... त्यामुळे नेहमीप्रमाणेच गिऱ्हाईकांची पावलंही मामा काणेकडे आपसूकच वळत होती. पाऊस पडून गेल्यानं गिऱ्हाईकांची वर्दळ जरा जास्तच वाढलेली. त्याचदरम्यान लागूनच असलेल्या मामा काणे हॉलबाहेरही हळुहळु गर्दी वाढत होती.

‘घरबसल्या कमवा’  अशी जाहिरात घेऊन विविध वयोगटांतली, विविध स्तरातील स्त्री-पुरुष, मुलं-मुली, रांगेत उभे होते. प्रत्येकाची नावनोंदणी सुरु होती. ब्लेझर घातलेल्या दोन-चार चुणचुणीत मुली प्रत्येकाचं स्वागत करत होत्या. Work from Home असा बिल्ला प्रत्येकीच्या ब्लेझरवर लावलेला. छातीत धडधड, उत्सुकता अशा अवस्थेत प्रत्येकजण रांगेत हॉलमध्ये पुढे सरकत होता. तिथंही ब्लेझरमधल्या, सुटाबुटातल्या मुली प्रत्येकाला आग्रहानं आणि शिस्तीनं खुर्चीत बसवत होत्या.

मुख्य कार्यक्रमाला थोड्याच वेळात सुरुवात होते. सुटाबुटातलीच पण अनुभवी असणारी एक मुलगी कंपनीबद्दलची माहिती द्यायला सुरुवात करते. ‘जगभरात ८९ देशांमध्ये आमची कंपनी सध्या व्यवसाय करते’.  प्रत्येकजण टक लावून आणि कान देऊन माहिती ऐकतोय. थोड्याच वेळानं त्याच सुटाबुटातल्या मुली पुढे येऊन प्रत्येकजण आपलं सध्याचं उत्पन्न, किती फायदा झाला याची माहिती देऊ लागतात. आलेल्या लोकांमध्ये मात्र चुळबुळ वाढलेली. काहींना कंटाळा आलेला. त्यामुळे नुसतंच इथं तिथं पाहणं चाललेलं. ‘कधी संपणार हा कार्यक्रम’ अशी भावनाही मनात येऊ लागलेली. कार्यक्रम सुरु होऊन अर्धा तास होऊन गेलेला. समोर सुटाबुटात येणारी प्रत्येक व्यक्ती मात्र एकच वाक्य सारखं सारखं घोटून सांगतेय. शेवटच्या दहा मिनिटांत अशी एक व्यक्ती इथं येणार आहे, जी तुमच्या आयुष्याला नवीन वळण लावेल.

हॉलमध्ये जमलेली प्रत्येक व्यक्तीच त्यामुळे अखेरच्या दहा मिनिटांची वाट बघत बसलेली... अखेर ती दहा मिनिटांची वेळ येऊन ठेपते. टाळ्यांचा जोरदार कडकडाट होतो. सुटाबुटातली, लग्न झालेली पस्तिशीची एक देखणी स्त्री हातात माईक घेऊन सगळ्यांचंच स्वागत करते.

Hello Friends!
  
केसांचा पोनीटेल, कॉरपोरेट प्रेसिडंटला साजेशा असा सुट. कपाळाच्या मध्यभागी भांगामध्ये सौभाग्याची हलकीशी खुण, गळ्यात साताजन्माचं लायसन्स. चेहऱ्यावर मंदसं स्मित. हावभाव, बोलणं-चालणं मात्र घरंदाज स्त्रिसारखं. भितीचा साधा लवलेशही चेहऱ्यावर नाही. उलट बोलण्या-चालण्यातून प्रचंड आत्मविश्वास झळकत असलेला.

Welcome Friends!  
माझं नाव सिद्धी... 

पावसाची एक जोरदार सर येऊन रस्त्यावरची सारी धुळ वाहून जावी, पाना-फुलांमध्ये नवी जान यावी तशी जमलेल्या लोकांमधली मरगळ क्षणार्धात नाहीशी झालेली. सगळ्या लोकांचे डोळे आणि कान तिच्याचकडे लागलेले. मराठी, हिंदी आणि इंग्लिश या तीनही भाषांचा सुंदर मिलाफ करून अवघ्या दोनच मिनिटांत ती हॉलमधल्या साऱ्याच लोकांवर भुरळ पाडण्यात यशस्वी होते. ती पुढे काय बोलणार याचीच उत्सुकता आता साऱ्यांनाच लागलेली.

‘धंदा करणं किंवा व्यवसाय करणं, हे मराठी माणसाचं काम मुळीच नाही. तो करावा तर फक्त गुजराती आणि मारवाड्यांनीच. मराठी माणसांचा हा पारंपरीक गैरसमज’. पोटतिडकीनं ती सांगत असते. टीका करणं हा हेतू नाही तर मराठी माणसांमधला व्यवसायाबद्दलचा गैरसमज आणि दृष्टिकोन बदलावा हा तीचा प्रामाणिक विचार. खरं तर तीसुद्धा एका मराठी मध्यमवर्गीय घरांतूनच आलेली. पण व्यवसायात फक्त तीन वर्षातली तीची भरारी तोंडात बोटं घालायला लावणारी.

शालेय शिक्षण इंग्रजी माध्यमातून झालेलं. पुढे पदवी शिक्षण घेण्यासाठी महाविद्यालयाची वाट धरलेली. पण शिक्षणापेक्षा इतर चळवळींतच हिरीरीनं भाग घेतलेला. त्यामुळे ATKT ची शिडी लावून पदवीपर्यंतचं शिक्षण पूर्ण केलेलं. घरात त्यावरून सततचे टोमणे बसणारे. कालांतरानं पोटासाठी नोकरीची वाट धरली. रितीरीवाजाप्रमाणे लग्नही पार पडलेलं. संसाराचा गाडा हाकताना नोकरीत मात्र मन रमत नव्हतं. काहीतरी वेगळं करण्याची इच्छा आणि त्यासाठी धडपड चाललेली. पण काय करावं याचा मार्ग सापडेना. काही नवीन करावं तर घरातल्यांचा पाठिंबा नाही. कंपनीत राब राब राबूनही मनासारखी पगारवाढ किंवा पदोन्नती नाही. त्यामुळे सतत नोकरी बदललेली. कंपनी बदलली तरी प्रत्येक वर्षी येरे माझ्या मागल्या हीच गत.

‘इतकी वर्ष नोकरी करताय, पगारवाढ किंवा पदोन्नती तुमच्या मर्जीप्रमाणे किंवा तुमच्या मनाप्रमाणे मिळते?’ समोर जमलेल्या लोकांना तीनं थेट जळजळीत सवाल विचारलेला. ‘मग तुम्हांला ही परिस्थिती बदलायची आहे की नाही?’ बेधडकपणे दुसरा सवाल येऊन प्रत्येकाच्या मनावर आदळून त्यांना खोलवर विचार करण्यास भाग पाडणारा...

कंपनीत नोकरी करताना तिलाही सतत हाच प्रश्न भेडसावलेला. संसारवेलीवर ओम नावाचं गोड फळ लागलेलं. त्यामुळे जबाबदारी आणखीनंच वाढलेली. ऑफिसमधली जबाबदारी, गृहकर्तव्य आणि एक आई अशी तिहेरी जबाबदारी पेलताना कसरत व्हायची. रात्री झोपण्यापूर्वी किंवा सतत दिवसाही डोक्यात एकाच प्रश्नाची भूणभूण. काहीतरी स्वत:चं करायचं आहे. नोकरीतल्या गुलामगिरीतले साखळदंड तोडायचे होते, पण त्याची किल्ली काही सापडत नव्हती. मनात विचारांचा कल्लोळ दाटलेला. अंधारातून प्रकाशाकडे जाण्याची वाटच मिळत नव्हती. पण सातत्यानं धडपड मात्र चाललेली.

‘आमच्या कंपनीच्या संस्थापकानं एका गाडीच्या डिकीतून या व्यवसायाची सुरुवात केली.’ समोरच्या लोकांना ती आत्मविश्वासानं सागंत होती. त्यामुळे लोकांची उत्कंठा आणखीनंच वाढलेली. आपणही हेच वाक्य सामंत बाईंच्या तोंडून ऐकलेलं. तीन वर्षांपूर्वी मीसुद्धा अशीच लोकांमध्ये बसलेली होती. छकुल्याला पोटाशी कवटाळलेलं. ते गुणी बाळंही आपल्या कुशीत शांतपणे पहुडलेलं. आपलं सारं लक्ष मात्र सामंत बाईंच्या बोलण्याकडे लागलेलं. उत्सुकता, भिती, धास्ती यांचा मनात वेगळाच संगम झालेला. खरंच हे शक्य आहे का? मी स्वत: हे करु शकेन का? किती मिळणार या सर्व धडपडींतून? एकटीला जमेल हे सारं? घरचे काय म्हणतील? मदत करतील का? अशा अनेक प्रश्नार्थक विचारांनी डोकं ठणकायला लागलेलं. सामंत बाई मात्र आत्मविश्वासानं ‘घरबसल्या कमवा’वर जोर देत होत्या. उच्चशिक्षीत, चांगल्या हुद्द्यावर कार्यरत असणाऱ्या सामंत बाई सांगत आहेत म्हणजे नक्कीच काहीतरी असणार. करुन बघायला काय हरकत आहे.

‘अगं कसलं खुळ डोक्यात घेतलं आहेस? वेड बिड तर लागलं नाही ना तुला?’ आईच्या शब्दांनी सगळ्या उत्साहावर पाणी फेरलेलं. आईनं सपशेल विरोध दर्शवलेला, तर नवऱ्यानं हात वरती केलेले. ‘तुला काय करायचं ते कर’, अगं एवढी मोठी रक्कम उभी करायची म्हणजे खाऊ आहे का? आपल्याच माणसांनी असा आधार काढून घेतलेला. मन सैरभैर झालेलं.

उसवलं गणगोत सारं, आधार कुणाचा नाही...

पण काहीही करून आता या व्यवसायात उतरायचंच हा निर्धार. सर्वांना दाखवून द्यायचं की मीसुद्धा व्यवसाय करू शकते. कठीण वाट तर धरली होती, आता या वाटेवर चालायचं तर विरोधाच्या, अडथळ्यांच्या काट्यांनी पाय रक्तबंबाळ होणं साहजिकच होतं. पण थांबायचं नाही या निर्धारानं वाटचाल करणं आवश्यक होतं.

मनात कितीही मांडे खाल्ले तरी वास्तवाचे चटके वेगळेच असतात. काहीही करुन दाखवण्याचा मनात निर्धार असला तरी पैशाचं सोंग मात्र घेता येत नाही. लाखभराची रक्कम उभी करायची म्हणजे खायचं काम नव्हतं. पण करायचं ठरलं म्हणजे करायचंच ही जिद्द कायम होती. मुलाच्या नावानं पै-पैनं जमा केलेली फिक्स्ड डिपॉझिट मोडीत काढली. स्वत:चे दागिने गहाण टाकले. आपला व्यवसाय यशस्वी केला तर असे छपन्न दागिने घेता येतील ही खुणगाठ मनाशी बांधलेली. व्यवसायासाठी रकमेची व्यवस्था तर झाली, पण व्यवसाय करण्याचा कोणताच अनुभव गाठीशी नाही.

नोकरी करणं आणि शून्यातून स्वत:चा व्यवसाय उभं करणं यात जमीन-अस्मानाचा फरक. बोललात तर वाळुही विकली जाते नाहीतर सोन्यालाही कोणी विचारत नाही. जिद्द, निर्धार, संभाषणकला याची सवय करून घ्यायला हवी. घरच्यांचा प्रचंड विरोध पत्करून व्यवसायात उडी घेतलेली. पावसापाण्याची, थंडी-वाऱ्याची, उन्हातान्हाची पर्वा न करता रेल्वे स्थानकांच्या परिसरात, रहदारीच्या ठिकाणी स्वत:  उभं राहून जाहीरातींचे पोस्टर्स वाटलेले. सुरुवातीच्या दिवसांत कसलाच प्रतिसाद आला नाही. मन निराश होऊ लागलं होतं. खरंच आपण करतोय ते योग्य आहे का अशी चिंता सतत वाटायची. पण हळुहळु चौकशीचे फोन येऊ लागले. कधी दिवसा तर कधी रात्री-अपरात्रीही फोन यायचे. फोनवरची प्रत्येक व्यक्ती चांगलीच असेल याची खात्री नाही. पण निर्धारानं सर्व कटु प्रसंगाना तोंड दिलेलं. सामंत बाईंचा खंबीर हात पाठीवर होता. चुकल्यास प्रसंगी त्या कान पकडायलाही कमी करायच्या नाहीत.

प्रचंड धडपड, अहोरात्र मेहनतीला हळुहळु रंग येऊ लागला. व्यवसायानं बाळसं धरलं. आत्मविश्वास दुणावला. मग दुप्पट वेगानं परिश्रम घ्यायचा हुरुप आला. कारवाँ बढता गया. तीन वर्षांपूर्वी SR. Consultant लेव्हलवरुन सुरुवात केलेली. टप्प्याटप्प्यानं सुपरवायझर लेव्हल गाठली. हातात बऱ्यापैंकी पैसा खुळखुळु लागला. सुपरवायझरवरुन मग Work Team, GET Team अशी भरारी घेतली. कंपनीच्या सहकार्यानं कुटुंबासोबत परदेशवारीही घडवून आणली. विरोधाचा सूर आता मावळत होता, उलट पाठीवर कौतूकाची थाप पडत होती. कुटुंबियांच्या डोळ्यात आता अभिमान दिसत होता. अखेर मग मिलेनियर टीममध्ये धडक दिली. हे सगळं स्वत:च्या मेहनतीवर, कष्टांवर आणि आत्मविश्वासाच्या बळावर... स्वत:च्या हिमतीवर मुंबईत फ्लॅट तोही रोख रक्कम मोजून घेतला. नवऱ्याला स्वत:च्या कमाईनं नवी कोरी चारचाकी गाडी विकत घेऊन दिली.

‘मग तुम्हींसुद्धा स्वत:चा व्यवसाय सुरु करणार ना?’ तीच्या या प्रश्नाला हॉलमधल्या सर्वांनीच एकसुरात आणि उच्चस्वरात ‘हो’ अशी दाद दिलेली. 

एका मध्यमवर्गीय कुटुंबातून आलेल्या सिद्धीनं घेतलेली ही भरारी खरोखरच वाखाणण्यासारखी. समोरच्या जमलेल्या लोकांमध्येही एक आत्मविश्वास निर्माण झालेला. आपणही आपल्या पायांवर उभं राहून स्वत:चा व्यवसाय सुरु करु शकतो हे बळ आलेलं. ‘घरी बसून कमवा’ ही व्यवसायाची फक्त जाहिरात नसून तो यशस्वीपणे करता येतो हे तीनं सप्रमाण सिद्ध करुन दाखवलेलं.

Thursday, August 1, 2013

तेरी याद साथ है!...






तुझ्या सहवासाच्या आठवणींनी भरलेल्या पोळ्याला,
मी कधी चुकूनही दगड मारण्याची हिम्मत करत नाही...
कारण मग त्या आठवणींच्या असंख्य मधमाशा घोंगावून तुटून पडतात...
मनावर असंख्य डंख मारत राहतात, एकटेपणाचे...

संथ खोल पाण्यात दगड मारल्यावर...
उठणाऱ्या तरंगांसारख्या त्या हेलकावतात...

मुद्दाम बंद करून घेतलेला दरवाजा उघडल्यावर
फडफडत उडणाऱ्या पाकोळ्यांसारख्या त्या फडफडतात...
उधाणलेल्या समुद्रातल्या लाटांसारख्या त्या गर्जत राहतात,
आणि शांत झाल्यावर किनाऱ्यावर येऊन फुटून जातात...

पण तरीसुद्धा त्या आठवणी अंतकरणात साठून राहतात,
कधी तुझ्या प्रेमाची फुंकर घालून जातात,
कधी या निराशेच्या वादळातही,
तुझ्या आधाराचा हळुवार स्पर्श देऊन जातात...

माझ्या तापलेल्या मनावर,
तुझ्या प्रेमाची हलकेच बरसात करून जातात...
माझ्या तळहातावर, गालांवर...
तू दिलेल्या प्रेमाचे आठवण थेंब,
हलकेच माझ्या डोळ्यांतून बरसत राहतात...

म्हणूनच मी माझ्या मनाला
तुझ्या आठवणींच्या सहवासात कधीच पाठवत नाही...
कारण तुझ्या आठवणींत एकदा गुंतल्यावर...
पुन्हा परत यावसंच वाटत नाही....